Kwestia motywacji pracowników leży w centrum teorii organizacji. Przyjrzyjmy się zatem co na temat ludzkich potrzeb i postaw w pracy mówią klasyczne teorie zarządzania. Świadomość najbardziej podstawowych pojęć pozwoli lepiej rozumieć ludzkie motywacje w firmie i świadomie budować własny system motywacyjny
Motywacja pracowników w teorii zarządzania
- Teoria X i Y – której autorem jest Douglas McGregor, zakłada poruszanie się pomiędzy dwoma skrajnymi postawami:
- Teoria X: pracownicy są leniwi, unikają odpowiedzialności, pracę traktują jako „zło konieczne”.
- Teoria Y: pracownicy mają potrzebę osiągnięć, chęć samodoskonalenia i satysfakcję z pracy.
- Teoria Maslowa – czyli dobrze znana hierarchia potrzeb, zorganizowanych w formie piramidy:
- Ludzie motywowani są przez zaspokajanie potrzeb od podstawowych do wyższych (np. bezpieczeństwo → potrzeba samorealizacji).
- Teoria McClellanda – to podejście wyróżnia trzy główne potrzeby motywacyjne:
- Potrzeba osiągnięć: ambitne cele, rozwój umiejętności, uznanie, autonomia, odpowiedzialność.
- Potrzeba afiliacji: bliskie relacje, przyjazna atmosfera, praca grupowa, integracja.
- Potrzeba władzy: kontrola nad działaniami innych, nagrody finansowe, rywalizacja, możliwość awansu.
- Dwuczynnikowa teoria Herzberga – dzieli ona motywację na dwa poziomy, uwzględniając tzw. czynniki higieny i czynniki motywacyjne:
- Czynniki higieny: wynagrodzenie, bezpieczeństwo, warunki pracy – usuwają niezadowolenie.
- Czynniki motywacyjne: uznanie, rozwój, awans, autonomia – zwiększają satysfakcję i motywację.
Przywołane tutaj teorie to zaledwie podstawy, ale też dobry wstęp do zrozumienia, że motywowanie pracowników nie jest wyłącznie miękką dziedziną i radosną twórczością działu HR. Jak wiadomo zmotywowany pracownik to zaangażowany pracownik, dlatego nie można pozostawić tego obszaru zarządzania firmą przypadkowi. A co najważniejsze, wybór strategii motywacyjnej powinien być dopasowany do indywidualnych warunków i osobowości pracowników. Ludzie to przede wszystkim ludzie, a nie “zasoby ludzkie”. Dlatego żadna teoria zarządzania ani system motywacyjny nie zwalniają nas z podstawowych zasad kultury i wzajemnego szacunku o czym często zdajemy się zapominać.
Źródło: R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 2004, s. 522
Autor: Patrycja Dymon